ครีมลดรอยแผลเป็นหลังผ่าตัดที่ดีที่สุด เลือกอย่างไร

ผลิตภัณฑ์ที่คำแนะนำด้านการดูแลแผลเป็นกล่าวถึงมากที่สุดคือซิลิโคนเจลและแผ่นซิลิโคน โดยควรเริ่มใช้เมื่อแผลปิดสนิทแล้วและได้รับอนุญาตจากแพทย์ผู้ผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ไม่มีผลิตภัณฑ์ใดลบรอยแผลเป็นให้หายสนิทได้ ครีมเพียงช่วยให้แผลเป็นนุ่มลงและดูกลมกลืนกับผิวมากขึ้นเท่านั้น และผลลัพธ์ต่างกันในแต่ละบุคคล

This post contains affiliate links. If you buy through them, we may earn a commission at no extra cost to you.

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคหรือการแทนที่คำแนะนำของแพทย์ ผู้อ่านควรปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อนตัดสินใจเลือกผลิตภัณฑ์

รอยแผลเป็นหลังผ่าตัดเกิดจากอะไร และครีมช่วยได้แค่ไหน

เมื่อผิวหนังได้รับบาดเจ็บจากการผ่าตัด ร่างกายจะซ่อมแซมแผลด้วยการสร้างคอลลาเจนขึ้นมาปิดรอยแยก เนื้อเยื่อที่ได้จึงมีลักษณะต่างจากผิวเดิมเล็กน้อย เรียกว่ารอยแผลเป็น บางคนแผลเป็นแบน จาง และนุ่ม แต่บางคนอาจเกิดแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์ ซึ่งขึ้นกับตำแหน่งแผล พันธุกรรม และการดูแลแผล

ความคาดหวังที่เหมาะสมคือครีมหรือเจลอาจช่วยให้แผลเป็นนุ่มลง ลดความนูน และดูจางลงได้ในบางราย แต่ไม่ได้ทำให้แผลเป็นหายไปทั้งหมด การเลือกผลิตภัณฑ์จึงควรเน้นความปลอดภัยและหลักฐานรองรับ มากกว่าคำโฆษณา

ควรเริ่มใช้ครีมลดรอยแผลเป็นเมื่อไรหลังผ่าตัด

โดยทั่วไปควรรอให้แผลปิดสนิทก่อน คือไม่มีสะเก็ด ไม่มีน้ำเหลือง ไม่มีแผลเปิด และตัดไหมแล้ว การทาผลิตภัณฑ์บนแผลที่ยังไม่ปิดอาจทำให้ระคายเคืองหรือเสี่ยงติดเชื้อ

เนื่องจากแผลผ่าตัดแต่ละตำแหน่งและแต่ละวิธีผ่าตัดหายไม่เท่ากัน ควรยึดคำแนะนำของศัลยแพทย์เป็นหลัก หากไม่แน่ใจว่าแผลพร้อมแล้วหรือยัง ให้สอบถามแพทย์ในการนัดตรวจติดตามผล

เกณฑ์เลือกครีมลดรอยแผลเป็นหลังผ่าตัด 7 ข้อ

คำว่า “ดีที่สุด” ในที่นี้หมายถึงตัวเลือกที่มีหลักฐานสนับสนุนมากที่สุดและเหมาะกับแผลของแต่ละคน ไม่ได้หมายถึงยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง ใช้เกณฑ์ต่อไปนี้ประกอบการตัดสินใจ

1. ส่วนประกอบสำคัญและหลักฐานรองรับ: ดูว่าส่วนประกอบหลักคืออะไร และมีงานวิจัยหรือแนวทางทางการแพทย์กล่าวถึงหรือไม่ ซิลิโคนมีหลักฐานมากกว่าส่วนผสมอื่นที่พบบ่อย
2. ชนิดผลิตภัณฑ์: เจล แผ่น สเปรย์ หรือครีม แต่ละแบบใช้งานและเหมาะกับตำแหน่งแผลต่างกัน
3. ความเหมาะสมกับตำแหน่งแผล: ใบหน้า ข้อพับ และหน้าท้องมีการเคลื่อนไหวและการสัมผัสเสื้อผ้าไม่เหมือนกัน ควรเลือกรูปแบบที่ติดทนและใช้สะดวกกับบริเวณนั้น
4. การป้องกันแดด: แสงแดดอาจทำให้รอยแผลเป็นคล้ำขึ้น โดยทั่วไปแนะนำครีมกันแดด SPF 30 ขึ้นไปสำหรับแผลที่โดนแดด
5. ความอ่อนโยน: เลือกสูตรปราศจากน้ำหอมและสารก่อระคายเคืองให้มากที่สุด โดยเฉพาะผู้มีผิวแพ้ง่าย
6. เลขจดแจ้งหรือเลขทะเบียน: ตรวจสอบเลขจดแจ้งหรือเลขทะเบียนตามประเภทผลิตภัณฑ์บนฉลากและเว็บไซต์ อย.
7. ราคาต่อระยะเวลาการใช้งานจริง: คำนวณว่าหนึ่งหลอดหรือหนึ่งชุดใช้ได้นานเท่าไรตามวิธีใช้บนฉลาก แทนการดูราคาต่อชิ้นเพียงอย่างเดียว

ซิลิโคนเจลและแผ่นซิลิโคน ตัวเลือกที่มีหลักฐานมากที่สุด

ซิลิโคนเจลและแผ่นซิลิโคนเป็นกลุ่มที่แนวทางการดูแลแผลเป็นนิยมแนะนำเป็นตัวเลือกแรก ทั้งเพื่อป้องกันและช่วยลดแผลเป็นนูนและคีลอยด์ เชื่อกันว่ากลไกเกี่ยวข้องกับการช่วยรักษาความชุ่มชื้นของชั้นผิวบริเวณแผลเป็น แต่กลไกที่แน่ชัดยังไม่ได้ข้อสรุปที่พิสูจน์แล้ว

ข้อดี

• เป็นกลุ่มที่มีการกล่าวถึงในแนวทางดูแลแผลเป็นมากกว่าส่วนผสมอื่น
• มีทั้งแบบเจลและแบบแผ่น ให้เลือกตามตำแหน่งแผล
• โดยทั่วไปมักเป็นสูตรเรียบง่าย ระคายเคืองน้อยกว่าสูตรที่มีส่วนผสมหลายชนิด

ข้อจำกัด

• คุณภาพของงานวิจัยโดยรวมอยู่ในระดับไม่สูงมาก จึงไม่ควรเชื่อว่าได้ผลแน่นอนกับทุกคน
• ต้องใช้อย่างต่อเนื่องตามฉลาก โดยทั่วไปนานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
• ผู้ที่ผิวแพ้ง่ายยังคงควรทดสอบแพ้ก่อนใช้

ส่วนผสมอื่นที่พบบ่อย: สารสกัดหอมหัวใหญ่ วิตามินอี และสารสกัดจากพืช

ผลิตภัณฑ์ลดรอยแผลเป็นหลายชนิดใช้สารสกัดหอมหัวใหญ่ (Allium cepa) วิตามินอี หรือสารสกัดจากพืชอื่น ๆ เป็นจุดขาย แต่หลักฐานของส่วนผสมเหล่านี้ยังไม่ชัดเจนเท่าซิลิโคน

• สารสกัดหอมหัวใหญ่: ผลการศึกษาไม่สม่ำเสมอ บางงานไม่พบประโยชน์ชัดเจนเมื่อเทียบกับยาหลอก
• วิตามินอีทาเฉพาะที่: ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าช่วยลดแผลเป็น และมีรายงานการแพ้สัมผัส (contact dermatitis) ในบางราย
• สารสกัดจากพืชอื่น: ควรดูว่ามีข้อมูลสนับสนุนจริงหรือเป็นเพียงคำโฆษณา และระวังสูตรที่มีน้ำหอมหรือสารก่อระคายเคือง

ตารางเปรียบเทียบประเภทผลิตภัณฑ์ลดรอยแผลเป็น

ตารางนี้เปรียบเทียบตามประเภทผลิตภัณฑ์ ไม่ได้เปรียบเทียบยี่ห้อหรือราคา เพราะราคาและสูตรแตกต่างกันมากในแต่ละผลิตภัณฑ์

หัวข้อเปรียบเทียบ	ซิลิโคนเจล	แผ่นซิลิโคน	ครีมสารสกัดหอมหัวใหญ่	ครีมวิตามินอี
ระดับหลักฐาน	มากกว่าตัวเลือกอื่น แต่คุณภาพงานวิจัยโดยรวมไม่สูงมาก	มากกว่าตัวเลือกอื่น แต่คุณภาพงานวิจัยโดยรวมไม่สูงมาก	ผลการศึกษาไม่สม่ำเสมอ	ยังไม่มีหลักฐานชัดเจน
เหมาะกับแผลแบบใด	แผลบริเวณที่เห็นได้ชัดหรือมีการเคลื่อนไหว เช่น ใบหน้าและข้อพับ	แผลบริเวณเรียบและเสื้อผ้าไม่เสียดสีมาก เช่น หน้าท้อง	แผลทั่วไปที่แพทย์ไม่ได้ห้ามใช้	แผลทั่วไปที่ไม่แพ้ส่วนผสม
วิธีใช้	ทาบาง ๆ ตามฉลาก ทิ้งให้แห้ง	ตัดให้พอดีกับแผลและติดตามเวลาที่ระบุบนฉลาก	ทาตามฉลาก	ทาตามฉลาก
ข้อควรระวัง	ทดสอบแพ้ก่อนใช้ ใช้เมื่อแผลปิดสนิทเท่านั้น	สังเกตการระคายเคืองจากกาวหรือความอับชื้น	อาจระคายเคืองในบางราย	มีรายงานการแพ้สัมผัสในบางราย

เลือกให้เหมาะกับแผลแต่ละแบบ

• แผลผ่าตัดบริเวณใบหน้า: เลือกสูตรอ่อนโยน ปราศจากน้ำหอม และใช้ร่วมกับครีมกันแดดเป็นประจำ
• แผลผ่าคลอดหรือแผลหน้าท้อง: เจลหรือแผ่นซิลิโคนเป็นตัวเลือกที่พิจารณาได้ ควรเลือกแบบที่ติดทนหรือแห้งเร็วเพื่อไม่ให้เสียดสีกับเสื้อผ้า
• แผลบริเวณข้อต่อหรือข้อพับ: เจลมักใช้ง่ายกว่าแผ่นเพราะมีการเคลื่อนไหวบ่อย
• แผลนูนหรือคีลอยด์: หากแผลนูนแดง ขยายเกินขอบแผลเดิม เจ็บ หรือคัน ควรพบแพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์เพื่อประเมิน เพราะอาจต้องรักษาด้วยวิธีอื่น เช่น ยาฉีดหรือหัตถการ

วิธีใช้ครีมลดรอยแผลเป็นให้ได้ผลและปลอดภัย

1. ล้างมือและทำความสะอาดผิวบริเวณแผลเป็นให้แห้งสนิท
2. ทดสอบแพ้โดยทาปริมาณเล็กน้อยบริเวณท้องแขนด้านใน แล้วสังเกตอาการ หากแดง คัน หรือผื่นขึ้นให้หยุดใช้
3. ทาบาง ๆ ตามวิธีและจำนวนครั้งที่ระบุบนฉลากหรือที่แพทย์แนะนำ
4. นวดเบา ๆ ได้เมื่อแผลปิดสนิทแล้ว แต่ไม่ควรนวดแรงหรือนวดซ้ำจนระคายเคือง
5. ใช้อย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง เพราะแผลเป็นต้องใช้เวลาหลายเดือนถึงประมาณหนึ่งปีหรือมากกว่าในการปรับสภาพ
6. ป้องกันแดดบริเวณแผลเป็น โดยทั่วไปแนะนำครีมกันแดด SPF 30 ขึ้นไป

หยุดใช้และปรึกษาแพทย์หากมีอาการแพ้ ระคายเคือง แดงมากขึ้น บวม หรือแผลมีลักษณะผิดปกติ

เช็กลิสต์ก่อนซื้อ

• ระบุชนิดผลิตภัณฑ์และส่วนประกอบหลักชัดเจนบนฉลาก
• มีเลขจดแจ้งหรือเลขทะเบียนตามประเภทผลิตภัณฑ์ และตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ อย.
• เหมาะกับตำแหน่งแผลของคุณ (เจลหรือแผ่น)
• ปราศจากน้ำหอมหรือมีสารก่อระคายเคืองน้อยที่สุด โดยเฉพาะหากผิวแพ้ง่าย
• คำนวณราคาต่อระยะเวลาใช้งานจริงตามวิธีใช้บนฉลาก
• มีวันผลิตและวันหมดอายุที่อ่านได้ชัดเจน และบรรจุภัณฑ์ไม่ชำรุด
• แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรหากกำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาทาอื่นอยู่

ควรระวังสินค้าที่โฆษณาเกินจริง เช่น คำว่า “หายขาด” “เห็นผลทันที” หรือ “ดีที่สุดในโลก” เพราะไม่มีผลิตภัณฑ์ใดลบรอยแผลเป็นให้หายสนิทได้

ข้อควรระวังและเมื่อใดควรพบแพทย์

• หยุดใช้และปรึกษาแพทย์หากมีผื่น คัน แดง บวม หรือระคายเคืองหลังใช้ผลิตภัณฑ์
• พบแพทย์ทันทีหากแผลแยก มีหนอง มีไข้ หรือมีสัญญาณของการติดเชื้อ
• พบแพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์หากแผลนูนแดง ขยายเกินขอบแผลเดิม เจ็บ หรือคันมาก
• ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีผิวแพ้ง่าย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใด ๆ
• หากกำลังรักษาด้วยเลเซอร์หรือยาอื่นอยู่ ควรสอบถามแพทย์ผู้รักษาก่อนใช้ร่วมกัน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ครีมลดรอยแผลเป็นใช้เวลานานเท่าไรจึงเห็นผล

แผลเป็นต้องใช้เวลาปรับสภาพนานหลายเดือนถึงประมาณหนึ่งปีหรือมากกว่า และผลต่างกันในแต่ละคน จึงไม่ควรคาดหวังผลทันที ให้ใช้ตามฉลากและติดตามผลกับแพทย์

ใช้กับแผลเก่าได้หรือไม่

อาจช่วยได้บ้าง แต่โดยทั่วไปมักได้ผลน้อยกว่าแผลใหม่ หากแผลเก่ามีอาการนูน แดง หรือคัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินวิธีอื่นร่วมด้วย

ใช้ร่วมกับยาอื่นหรือการรักษาด้วยเลเซอร์ได้หรือไม่

ควรสอบถามแพทย์ผู้รักษาก่อนทุกครั้ง เพราะแต่ละวิธีมีข้อควรระวังต่างกัน และไม่ควรตัดสินใจใช้ร่วมกันด้วยตนเอง

ต้องเลือกยี่ห้อแพงเสมอไปหรือไม่

ไม่จำเป็น ราคาสูงไม่ได้รับประกันผลลัพธ์ที่ดีกว่า ควรดูชนิดผลิตภัณฑ์ ส่วนประกอบ ความเหมาะสมกับตำแหน่งแผล และเลขจดแจ้งหรือเลขทะเบียนที่ตรวจสอบได้เป็นหลัก

สรุปและแนวทางเลือกซื้อ

หากต้องการตัวเลือกที่มีหลักฐานสนับสนุนมากที่สุด ซิลิโคนเจลและแผ่นซิลิโคนเป็นกลุ่มที่ควรพิจารณาก่อน แต่ยังต้องคาดหวังอย่างสมเหตุสมผลเพราะคุณภาพงานวิจัยโดยรวมไม่สูงมาก ส่วนสารสกัดหอมหัวใหญ่และวิตามินอีมีหลักฐานไม่ชัดเจน และวิตามินอีอาจทำให้เกิดการแพ้สัมผัสในบางราย

เริ่มใช้เมื่อแผลปิดสนิท ทดสอบแพ้ก่อน ใช้อย่างสม่ำเสมอ ป้องกันแดด และตรวจสอบเลขจดแจ้งหรือเลขทะเบียนก่อนซื้อทุกครั้ง หากมีข้อสงสัยหรือแผลมีลักษณะผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์

เข้าร่วมชุมชนของเรา